• ana sayfa
• makaleler
• dosyalar
• forum
• kitaplar
• linkler

Erişilebilirlik hakkındaki Efsane ve Yanlış Anlaşılmalar

Roger Johansson tarafından kaleme alınan ve erişilebilirlik kavramının ne olduğu ve en önemlis ne olmadığı konusunda bizlere ışık tutan harika makalenin Türkçe çevirisi

Bu doküman toplam 1 sayfadan oluşmaktadır. Gösterilen 1/1

Web erişilebilirliği her geçen gün yavaş ama emin adımlarla daha çok konuşulmaya başlıyor. Başlangıç için konu hakkında okuyabileceğiniz materyaller de mevcut. İsveç'te süt kutularının arkasında bile web erişilebilirliği hakkında bir şeyler bulmanız mümkün. Erişilebilirliğin her geçen gün daha çok dikkat çekmesi harika bir durum fakat ne kadar acıdır ki yanlış ve yanıltıcı bilgiler de yayılmaya devam ediyor.

Web erişilebilirliği hakkındaki yanlış anlaşılmalar oldukça yaygın. Web sayfalarının kendi sorumluluğu olan bu erişilebilirlik konusunda insanların sahip oldukları az bilgi ile bir şeyler yapmaya çalışması daha vahim sonuçlara yol açmakta. Bu iğrenç akım hakkında daha önce yazdığım Erişilebilirlik Şarlatanları makalesinde de durumu dile getirmiştim hatırlarsanız.

Neyse, erişilebilirlik hakkında bazı konulara deyinerek bu erişilebilirlik efsanelerinin neden sadece bir efsaneden ibaret olduklarını açıklayabilmeyi umuyorum. Birisine web erişilebilirliğinin ne olup olmadığını anlatmaya çalıştığınızda ona açıklayıcı bir kaynak olarak bu yazıyı göstermekten çekinmeyin lütfen (Bu yazıyı Türkçeye çevirmemin en önemli sebebi de buydu aslında). Eğer birisi size veya şirketinize bir erişilebilirlik servisi verecek ya da satacaksa ona konuyla ilgili anlamlı sorular sorabilmeniz için de bu yazıyı çıkış noktası olarak kabul edebilirsiniz.

Erişilebilirlik sadece kör insanlar içindir

Şüphesiz kör ve görme bozukluğu olanlar erişilebilirlik imkanlarından yararlanabilecek büyük bir hedef kitleyi oluşturmasına rağmen web erişilebilirliği görmeyenlere bilgi sunmaktan daha öte bir kavramı ifade etmektedir.

Web erişilebilirliği hangi tarayıcı veya işletim sistemi kullanılırsa kullanılsın, ne tür bedensel engelli olunursa olunsun kullanılabilecek bir web sayfası inşa etmeyi ifade eder. Farklı bireylere, farklı gereksinimlere ve tercihlere saygı duyma ile alakalı bir durumdur. Herkes web'i aynı yol ve aynı ekipman ile kullanmamaktadır.

Erişilebilir bir sayfa; muhtemel ziyaretçi sayısını en üst düzeye taşıyarak, engelli olsun ya da olmasın herkesin kullanabileceği kadar kolay olmalıdır. Bu ziyaretçiler içerisinde arama motorlarının robotları, görmeyen ya da şiddetli görme bozukluğu olan ve sitenize erişmelerini kesinlikle engelleyemeyeceğiniz kullanıcılar da bulunmaktadır.

Erişilebilir web sayfaları çirkin ve sıkıcıdır

Evet, bazıları kesinlikle öyle. Aynı zamanda erişilebilir olmayan mat ve cansız milyonlarca web sayfası da bulunmakta. Erişilebilirliğin sayfayı sıkıcı ve çirkin yapacak hiçbir yanı bulunmamaktadır. Erişilebilirliğin tam olarak ne olduğunun anlaşılamaması ve bir web sayfasını nasıl erişilebilir yapılacağının bilinmemesi sayfaların pek de görsel olmamalarını açıklayan etkenlerdir.

Erişilebilirlik, bütün renk ve resimlerin kaldırılması anlamına gelmemektedir. Esasında, hangi rengin kullanılacağının üzerinde kafa yormak ve bir bilgi içeren ya da fonksiyonu olan resim ya da grafiksel objenin alternatifi bir çözüm geliştirilmesidir.

Çirkin ya da değil. Çoğu örnekte web sayfasının nasıl göründüğü değil içeriğinin ne derece iyi olduğu öne çıkmaktadır. Belki web sayfasının sahibi ve tasarımcısı için sorun nasıl göründüğü olabilir ama kesinlikle ziyaretçi için durum böyledir.

Erişilebilirlik pahalı ve zordur

Hiç erişilebilir olmayan büyük bir siteyi baştan aşağı erişilebilir yapmaya çalışmak bazı durumlarda zor ve pahalı olabilir ya da uzun sürebilir, bu bir gerçek. Fakat erişilebilirliğin nasıl işlediğini ve doğru adımları başlangıcından itibaren nasıl atacağınızı bildikten sonra masraf artışı önemsenmeyecek düzeylerde tutulabilir. Artı siteyi birkaç yıl sonra tarayıcı teknolojilerindeki değişikler ve uyumluluklardan dolayı yeniden inşa etme riskini de muhteşem bir biçimde azaltmış olursunuz.

Erişilebilir sayfalar yapmak uzun vadede size para kazandıracaktır.

Ne yazık ki hala, yeteneklerini bu doğrultuda geliştirmek web profesyonelleri için alışılagelmiş bir şey değildir. Bu nedenle belki de erişilebilirlik bilincine sahip web tasarım firmaları ile çözüm bulunabilir.

Sadece yazı içeren sürümler erişilebilirlik için yeterlidir

Bazı anlayışlara göre, sayfanın sadece metin tabanlı bir versiyonunu yapmak tüm siteyi erişilebilir yapma ihtiyacını ortadan kaldıracaktır. Fakat kazın ayağı öyle değildir.

Metin tabanlı versiyon bazı sebeplerden dolayı pek iyi bir fikir değildir;

• Halihazırda asıl sayfa bilgi edinme ve fonksiyonellik problemlerine sahiptir
• İçeriğin tekrarlanıyor olması arama motorları için sorun teşkil etmektedir. Ziyaretçilerin arama motorundan hangi versiyona tıklayacakları bilinemez.
• Sadece metin tabanlı versiyonlar engelli bireyleri diğer kullanıcılardan ayırır, dışlar.
• Sadece metin tabanlı versiyonun sayfa içindeki linkini bulmak zor olabilir.
• Sadece metin tabanlı olan versiyonun erişilebilir olduğu garanti edilemez

Diğer taraftan sayfaların sadece metin tabanlı bir versiyonunu hazırlamak, bedensel engeli olmayan diğer kullanıcılar (Örneğin JavaScript desteği ya da resimleri görüntüleme özelliği kapalı farklı bir tarayıcı kullanmak isteyen bir kişi ve arama motoru robotları gibi) için daha az erişilebilirdir. Neden mi? Çünkü geliştiriciler sözde erişilebilir olan sadece metin tabanlı sayfalar olduğunu düşünerek asıl sayfadaki bütün erişilebilir ve faydalı özellikleri kaldırmış olabilirler.

Sadece bunların dışındaki bir durumda metin tabanlı versiyonların olması düşünülebilir ki ben böyle bir durumu hayal etmekte zorlanıyorum.

Özelleştirilebilirlik ve ekran okuyucu desteği

Ne yazık ki, kullanıcılara yazıların ve arka fonların rengini, yazı-tipi ve boyutunu değiştirmeye olanak verme gibi güzel işlevler ile özelleştirme seçenekleri sunmak çoğu zaman sitenin temel problemleri hakkında hiçbir şey yapmamak için mazeret olarak gösterilir, en azından İsveç'te durum böyle. Gereksiz özelleştirme seçeneği olan birçok web sayfası bulunmaktadır. "Gereksiz" çünkü birkaç rengi değiştirip metin boyutunu arttırmak çok zayıf bir çözümdür.

Metin boyutunu büyütmek, herhangi bir özelleştirme fonksiyonuna gerek olmaksızın siteyi gezen herkesin yapabileceği bir şeydir. Windows için Internet Explorer bile bu işleve izin veren ayarlarını yaptığınızda bunu yapabilmektedir. Ziyaretçileri bunu nasıl yapacakları konusunda bilgilendirmek muhtemelen yeterli olmayacaktır fakat çok sayıda site bu bilgiyi verirse insanların farkına varma ihtimali de artmış olacaktır.

Ziyaretçiye özelleştirme seçenekleri sunmak kötü bir şey değildir. Bilakis oldukça güzel bir özelliktir. Fakat site erişilebilirliğini arttırmak için yapılacak ilk şey değildir. Sitenin katı ve sağlam bir altyapıya sahip olması daha iyidir.

Bazı siteler ziyaretçilerinin içeriklerini dinleyebilecekleri özellikler sunmaktadır. Bu ziyaretçilerin bir kısmının kullanışlı bulabilecekleri ilginç bir eklentidir fakat sadece diğer bir cazibeli süs olmaktan ileri gidemez. Site görünümü üzerine etkili özelleştirme seçeneklerinin de diğer benzer fonksiyonlarda olduğu gibi hiçbir yanlışı yoktur. Öte yandan ilk etapta sayfanın diğer temel ve önemli problemleri için vakit ve para ayırmak daha mantıklı olacaktır.

Bilgi alabileceğim başka kaynaklar var mı?

Güzel. Bilgi edinmek yanlış anlaşılma ve hatalı bilgileri görmenize yardımcı olacak ve daha iyi kararlar vermenizi sağlayacaktır.

Web erişilebilirliği hakkında bilgi sahibi olmak isteyenler için harika kaynaklar şu şekilde listelenebilir;

Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri 1.0

Şu anki web içeriğinin tüm kullanıcılara erişilebilir hale getirilmesini anlatan W3C yönergesi

Erişim Sorunları

Küçük sınavları kullanarak web erişilebilirlik teknik ve en iyi uygulamalarını keşfetmenizi sağlayan bir site

Accessify.com

Kullanışlı kaynaklar, erişilebilirlik ile ilgili sitelere linkler, tartışma forumu ve dahası.

Erişilebilir Web Sayfaları İnşa Etmek

Joe Clark tarafından erişilebilirlik üzerine kaleme alınan ve oldukça detaylı olan kitabın çevirim içi versiyonu. Satın almaktan daha iyidir.

Erişilebilirlik Mevzusuna Dalın

Web sayfanızı neden ve nasıl daha erişilebilir yapabileceğinizi anlatan çevirim içi bir kitap.

Orjinal makale: Accessibility myths and misconceptions Roger Johansson - 456bereastreet.com

Çeviri / Translation: Orhan Veli Firik Mart 2007

Bu doküman toplam 1 sayfadan oluşmaktadır. Gösterilen 1/1

Son eklenenler

ana sayfa | makaleler | dosyalar | forum | kitaplar | linkler | reklam | iletişim | Prefabrik | oyun oyna | Borsa | canli imkb | mirc indir | Nakliyat ankara | ankara nakliyat | ankara web tasarım

dw.gen.tr © 2010 Tüm hakları saklıdır ®